65
Over vergelijkingen en beknopte zinnen.
Welke naam moet in de leer van den zin worden gegeven aan het gespatieerde in
deze voorbeelden:
Een kerel
als een boom
sprong uit het struikgewas te
voorschijn. Zij is even schoon
als verstandig.
Hij zwom
gelijk een visch.
Londen is grooter
dan Parijs?
Gewoonlijk spreekt men hierbij van onvolledige vergelijkende zinnen. Wij zouden
voor de bedoelde zindeelen den term vergelijking verkieslijk achten en alleen
van vergelijkende zinnen willen spreken, als de persoonsvorm is uitgedrukt; b.v.:
Hij gedraagt zich
,
als ware hij hier heer en meester. - Wij zullen liever het uiterste
beproeven
,
dan dat wij daar genoegen meê nemen
.
Door het volgende betoog hopen wij den lezer aan onze zijde te krijgen. Beginnen
we bij die vergelijkingen, welke door
als
worden ingeleid.
Als
is ontstaan uit
alse
en dit uit
also
= alzoo
1)
. Reeds het woordje
also
kon in 't
Mnl. zoowel voegwoord als bijwoord zijn. Dit is zeer natuurlijk, daar
also
eigenlijk
een versterkte vorm van
so
is: ‘geheel zoo’ en
so
kon eveneens van de bijwoorden
tot de voegwoorden overgaan.
Een zin gelijk:
Hi sprac alse die sotte
moet uit een zin met
also
ontstaan zijn. Dit
is denkelijk zoo geschied: eerst
Hi sprac also; also
(spreken)
die sotte;
toen
Hi sprac;
also die sotte
(spreken); eindelijk
Hi sprac alse die sotte
(spreken).
Alse die sotte
is dus van oorsprong een onvolkomen zin, die door samentrekking
met den voorafgaanden zin het werkwoord mist. Daarnaast kon de volledige
constructie met den persoonsvorm voorkomen:
alse die sotte spreken
of
alse die
sotte doen
.
Laten we nu den blik op het tegenwoordig taalgebruik richten.
1
o
. Ook thans is de aanvulling met een persoonsvorm gemakkelijk in al die
gevallen, waarin het werkwoord van het eene lid der vergelijking ook als gezegde
bij het andere lid kan gedacht worden. B.v.:
Hij gedraagt zich als een gek. Ik bemin
haar als eene zuster. Ik draaide om het begeerlijke boek als eene mug om de kaars
.
Men kan hier bij denken:
1) Vgl.
Wdk. der Ned. taal
, kol. 239 en
Verdam
,
Mnl. Wdk.
op
also
.
Taal en Letteren. Jaargang 2
Commenti su questo manuale