313
Uit de spraakleer.
Als er een nieuwe spraakleer van het nederlandsch uitkomt, of een herdruk van een
bestaande, wordt dit in kranten, en tijdschriften - ‘met een enkel woord’ - vermeld;
men geeft er gewoonlijk een paar opmerkingen bij ‘ten beste’. Niet dikwijls gaat men
grondig na, of het werk wel goed op zijn grondslagen, in zijn geheel, en in zijn deelen
opgetrokken is. En zelden - zoo der wel ooit naar gekeken wordt - in hoever die
grondslagen in betere bodem konden gelegd. Of, hoe die bodem-zelf wel te
verbeteren was.
Trouwens, mag men van een recensie dit wel vergen? Het vordert een tijd; zooveel,
als weinigen voor een kritiek kunnen beschikbaar maken; en eischt bovendat eeu
studie - waar eerder een nieuwe grammatica het resultaat van wezen zou; - en waar
blijft dan de recensent?
Toch is 't wenschelijk dat het gebeurt. Er blijven anders gebreken in de spraakleer
over, die 't gevolg zijn van fundamenteering, en in-mekaar-zetten; die worden grooter
en grooter, en maken op 't end het heele werk onbruikbaar.
Het wordt hoe langer hoe meer eisch zelfs. Door uitgebreide, vergelijkende en
historische taalstudie, vooral van de levende talen en dialecten, heeft men in de
nieuwe taalwetenschap een heel ander inzicht gekregen in wat eigenlijk grammatica
is. En nu vindt men in onze hollandsche spraakleer nog bijna overal de oude
begrippen. Die zijn afkomstig uit den tijd, toen men niet veel meer dan
‘doodetaal’-studie deed
1)
. En met die behept, kan men niet wat leeft zóó bewerken,
als hier voor eisch is.
1) Zie ook de Vries in zijn Inleiding tot het Ned. Woordenboek, XLIV/V, en Gallée, Nieuws van
den Dag, 18 Aug. '92. -
‘Um das alte verfahren wie es noch die Franzosen und
Niederländer
zum theil festhalten,
weht noch etwas beëngende schulluft
, wo es uns anklingt: ‘so und so
musz
es sein|’ wie es
den schüler aus seiner lateinischen grammatik anklingt; wir brauchen aber die freie luft der
wissenschaft, wo es heiszt ‘sieh| das
ist
so und so, denn so ist es gewachsen und geworden
- sich selbst.’ Hildebrand, über Grimms Wörterbuch (1869), aangehaald door de Vries, Inleid.
Ned. Wdb., blz. LXXIX.
Taal en Letteren. Jaargang 2
Commenti su questo manuale