Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 413)

357

verschillende vormen bij elkaar kwamen in een exemplum, bewijzen o.a. nóg: ik,

mij, wij, ons; tu, vos; is, was, zijn. 't Is net zoo iets als ‘stedelijk’ naast ‘stad’

als genitief: gesteld nu dat mettertijd ‘stad’ verdween, en uit ‘stedelijk’ een nieuwe

nominatief, ‘stede’ b.v., ontstond - zooals ‘koninklijk’ naast ‘koning’ - dan had men

mettertijd een geval als ik zooeven voor 't oudste arisch mogelijk stelde.

We praten dus wel van woordstammen: maar men moet er altijd aan denken, dat

wij 't ons op die manier in de taalstudie gemakkelijk maken, door ons te verbeelden

dat de woorden van stammen en wortels zijn gevormd.

Wij noemen nu de stam, of wortel, níet het gedeelte dat als zelfstandig woord

voorkwam, maar dat, naar we veronderstellen, indertijd als de kern van een

bijeenbehoorende groep woorden overeenkwam; of voor vormend deel van een

aantal woorden zal gehouden wezen.

In de werkelijkheid kent de levende taal geen stammen, alleen rijen (zinnen van)

woorden (met beteekenis), die zij naar andere bestaande vervormt en wijzigt. En

vormende woorddeelen (prae- of suffixen van allerlei soort) bestaan even weinig

op zichzelf; men voelt hun bestaan alleen in hun verband met bepaalde

uitdrukkingen

We zeggen dus, maar voor 't gemak, dat tal van woorden gevormd zijn uit wortels,

door het aanvoegen van prae- en suffixen.

In onze taal zijn die prae- en suffixen afgesleten; de overblijvende gedeelten van

het woord hebben door ‘umlaut’, ‘formübertragung’, ‘ausgleichung’ enz., hun

gedaante veranderd. Dan had reeds de oudere taal, het germaansch, de

verhoudingen van het indogermaansch, in klank, in formatie, in constructie gewijzigd.

Uit het nederlandsch is de wortel dan ook niet aan te wijzen; alleen door

vergelijking met de oudere germaansche talen, en meestal met behulp der

vergelijkende indogermaansche taalwetenschap alleen is die na te sporen.

Drie-, vierder-lei klank kon vaak de wortel hebben, naar gelang de klemtoon, of

de bijtoon er op rustte, of dat zij meer of min toonloos

1) Vgl. Paul, Prinzipien 64. Lees ook eens wat Victor Henry in de Introduction schreef van de

Précis de la gramm. comparée du grec et du latin: er zijn geen stammen,

‘quc les futurs linguistes s'en pénètrent. Qu'ils n'en infèrent rien contre la légitimité de leur

science, car des chimistes autorisés leur diront qu'il n'y a peut-être point d'atomes. Toute

science toute philosophie, toute religion a besoin d'images; l'essentiel est de n'en point

faire des idoles.’

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 ... 439 440

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 413