Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 403)

347

De afkomst van dit -

is zeer verschillend, wat er echter weinig toe doet; niemand

voelt het verschil meer, feitelijk ís 't er ook niet meer.

36. Enkele verba heet men nog causatieven. Dat is mis. Ze waren 't; maar wat

voor causatiefs zit er nú nog in ‘zoogen’ tegenover ‘zuigen’, - 't is toch niet ‘doen’ of

‘laten zuigen’ meer? - ‘voeren’ tegenover ‘varen’; ‘leiden’ tegenover ‘lijden’; of

‘wenden’ tegenover winden’, en ‘zengen’ tegenover ‘zingen’? Hun beteekenis is

gewijzigd, soms heel sterk; 't zijn gewone altijd-transitieve verba geworden. Hun

etymologie is alleen thuis in een etymologisch woordenboek.

Maar daarom bestaat er vanzelfs nog wel wat causatiefs. Wil men dat nú

uitdrukken, dan doet men dit door de causatieve hulpwerkwoorden doen en laten.

Natuurlijk, in een deflectieve taal vormt men zoo iets niet meer door uitgangen, maar

door omschrijving. En soms is zelfs die omschrijving niet eens noodig; maar gebruikt

ze gewoon weg causatief alias transitief, òf intransitief: draaien, storten, leeren.

37. Zoo heeten er ook nog wat intensieven: maar wat voor intensiefs heeft nú

‘nikken’ tegenover ‘neigen’, of ‘bukken’ tegenover ‘buigen’?

- Ook die beteekenis

is gewijzigd. Maar dat hoort in het Etymologicon.

Nú vormt men het intensieve, zoo noodig, door de hulpwerkwoorden liggen en

zitten; dit laatste is krachtiger, intenser dan 't andere nog:

lig niet te leuteren. - In school, waar men 't hoogstens tot ‘zitten’, niet

tot ‘liggen’ brengt: zit niet te praten. - dat leit me daar de

godganschelijke dag niks te doen. - Een schoenlapper had 2 uur zitten

lappen op 'n eenvoudig karweitje. - Heb-jij een heelen avond op die les

zitten leeren? Ik heb er ten minsten wel drie uur op gezeten.

Ook deze zijn dus gewone formaties met -

38. Een ander oud suffix, dat veel gebruikt wordt, ‘

’, vormt de 2

pers. enkel- en

meerv. van den tegenw. tijd:

jij, jullie, u schreeuw

, jammer

, enz.

Maar ook de 3

sing.:

dat klaag

, jammer

, lamenteer

Vormt veel nieuwe:

wie piano-

er nu weer. - dat hoera-

maar.

Dichters in poëzie en in proza maken ze vaak, dat is hun recht;

1) Van Helten geeft dan ook geen intensieven en geen causatieven op; de laatste rekent hij bij

de denominatieven; daar zijn de grondwoorden evenwel vaak van weg; zie hierna, blz. 360,

vv.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 403

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144