Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 126)

verschillenden aard zijn. Om dit duidelijk te maken, willen wij van een voorbeeld uit

elke groep telkens het tweede lid vervangen door een' ontkennenden bijzin.

Wij krijgen dan achtereenvolgens:

1. Daar was groot noch klein,

die niet naar de vensters liep

(bijvoegl. bijzin).

2. Wij lieten ons nooit iemand ontgaan,

terwijl wij hem geen leed deden

(bijzin

van omstandigheid).

3. Daar is niemand zoo arm onder de dienaren,

dat hem niet dunkt

, enz. (bijzin

van gevolg).

4. Niet lang bleef hij daar,

terwijl de stad niet werd overgegeven

(bijzin van tijd).

6. Het mag niet zijn,

dat gij den Heere niet zult eeren

(onderw. zin).

Met de voorbeelden uit groep 5 en 7 is het anders gesteld. Hier kunnen wij het

tweede lid alleen vervangen door een' bevestigenden bijzin.

5. Er ontbrak niet veel daaraan,

dat mij eene jonkvrouw bedrogen hadde

(oorz.

voorwerpszin).

7. Er is geen twijfel daaraan,

dat hij goed en getrouw is

(oorz. voorwerpszin).

Hoe is dit laatste verschijnsel te verklaren? Naar wij meenen, hebben de zinnen in

deze beide groepen hun ontstaan te danken aan eene onwillekeurige verbinding

van twee gedachten, waarvan de eene wel, de andere niet de ontkenning vorderde.

Een bekend voorbeeld daarvan, dat voorheen meermalen in de schrijftaal en thans

nog wel bij onnauwkeurige sprekers voorkomt, vinden we in een' zin als dezen:

Hij

verbood ons

dat wij daar niet heen zouden gaan

. Zulk een zin ontstaat door de

onwillekeurige combinatie van deze twee gedachten:

Hij verbood ons

, dat we daar

heen zouden gaan en: Hij beval ons,

dat wij daar niet heen zouden gaan

. Evenzoo

kunnen de gevallen van groep 5 en 7 toe te schrijven zijn aan de combinatie van:

Er ontbrak weinig daaraan

, dat mij eene jonkvrouw bedrogen hadde en: Eene

kleinigheid was oorzaak,

dat mij eene jonkvrouw niet bedroog. Er is geen twijfel

daaraan

, dat hij goed en getrouw is en: Niemand is van meening,

dat hij niet goed

en getrouw is

Het mag nu den lezer vreemd dunken, dat er zooveel verschillende betrekkingen,

als wij tusschen de beide leden der beschouwde volzinnen opmerkten, konden

bestaan, zonder dat men ze door verschillende betrekkingswoorden uitdrukte, doch

men bedenke, dat deze soorten van zinnen ontstaan zijn in een' tijd, toen men nog

zeer weinig grammatische

1) Gelijk men ziet, ontbreken hier de woorden

anders

beter

. Daardoor is de opvatting eenigszins

anders, dan die bij groep 6 op pag. 76.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 126

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144