Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 415)

359

lóage), laten (nfr. litte, got. lêtan), daad (nfrie. died, ofrie. dêd, got. -dêths, ohd.

dât), beitel, bleek (eng. black), steil (vgl. ohd. steigal)

; loozen (got. lausjan,

ohd. lôsen), rook (hd. rauch, ags. rêc, oud-, en nieuwfr. reek); rood (got. rauths,

nfrie. read); voer (vgl. oudsaks. fôr-ian); groeve; stoel; ver-doem-en,

ver-dom-men (vgl. got. dôms).

Men ziet dat vele woorden nu gelijken klinker hebben, die uit verschillende

stamvorm is ontstaan

Niet alle wortels hebben drie- of vierderlei klank. Der zijn er, die in 't nederlandsch

- als ook al in de oudere germaansche tongvallen geen verschil laten merken

tusschen zwakke en middelstam; bij andere zelfs niet tusschen zwakke, middel- en

sterke stam; het blijkt dan alleen uit ver-uitgestrekt taalvergelijken, welke stam in

een woord voorkomt.

Men vindt deze verschillende stamklinkers bij allerlei soort van woorden.

Maar ook bij hetzelfde woord vaak, de eene naamval heeft b.v. den sterken stam

van het woord vóor zich, de ander de zwakke; de eene persoonsuitgang heeft een

middel-stam, de ander een sterken of zwakken in denzelfden tijd

; ook de

woord-suffixen (en praefixen) vertoonen ablaut

Die afwisseling van stamklinker bij verschillende naamval is zoo iets als in 't

nederlandsch van nú zou wezen, indien de spraakkunst het maar naast mekaar

zette:

nomin.

stad

gen.

stedelijk

Maar die verschillende stammen van een zelfde woord verdwenen. Er had spoedig

gelijkmaking plaats; er predomineerde éen vorm, waarschijnlijk die 't meest de

aandacht op zich trok, het meest gebruikt werd, vooral die het meest gesteund werd

door andere gelijkklinkende en gelijkbeteekenende woorden; de overige van hetzelfde

woord kwamen niet meer voor. Zoo kreeg het woord éen stam, b.v. in den pluralis,

1) Vgl. Franck, Etym. Wdb. voor verwanten en wortels

2) Vóor in Vercoullie's Bekn. Etym. Wdb. vindt men lijsten van verschillende klinkers. Zie nu ook

zijn ‘Schets eener histor. gramm’., blz. 28.

3) Vgl.

is; z

-ijn; lat.

-umus.

4) Nog in gotisch auhs

(n); gen. plur. auh

ê, - vgl. πατηρ, πατερα, πατρος,

5) Natuurlijk wordt hier niet gelet op het ontstaan van ‘stedelijk’, dat met ablaut niet te

maken heeft. Zie boven, blz 344. Bij Vondel, Staring, e.a. geregeld -lijk in genitieven

zin. - Vgl. Cieeronianus, e.t.q.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 415

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144