Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 63)

Voorloopig zijn wij nog niet zoo ver,

schoon hier en daar reeds eenig licht is

ontstoken. Zoo heeft men gewezen:

. Op het feit, dat in een vroegere periode onzer taal een overgroot aantal zoo

sterke als zwakke vrouwelijke substantieven uitging op een toonlooze

, waardoor

men er als van zelf toe kwam, den uitgang -

te beschouwen als kenmerkend voor

vrouwelijke woorden. Vandaar dat mannelijke en onzijdige zelfstandige naamwoorden

op -

veelal vrouwelijk werden, of althans ook vrouwelijk konden worden gebezigd.

Zoo was het b.v. met de mannelijke

-stammen:

beke

bete

broke

grepe

hate

hoghe

core

sale

scade

(schaduw),

scote

sede

seghe

snede

steke

toghe

vloghe

vrede

en de oorspr. zwakke

balke

boge

galge

haghe

kraghe

koude

maghe

mane

name

navele

necke

rieme

scade

smake

sterre

vane

wille

; zoo ook met de onzijdige

beelde

ellende

kinne

cruce

kudde

kunne

orconde

spere

. Op den vrouwelijken tweede-naamvalsuitgang

, in 't Gotisch heel gewoon en

in 't Oudnederlandsch voorkomende bij enkele

-stammen (

weroldes

kraftes

kustes

giburdies

). In 't Middelnederlandsch zijn (zoo neemt men aan),

een groot aantal

van die vrouwelijke genitieven op -

bewaard gebleven. Tengevolge nu van die -

begon men vele vrouwelijke woorden voor mannelijk of onzijdig aan te zien. De

volgende vrouwelijke

-stammen gingen daardoor over tot het mannel. geslacht, of

konden althans mannelijk worden gebruikt:

aendacht

aex

anxt

arbeit

bank

borch

borst

bruloft

daet

nootdorft

doecht

overdracht

ducht

geit

wedergeboert

gift

gracht

hant

huut

coomst

afcoemst

toecoemst

const

cracht

last

macht

melk

nacht

noet

scout

spoet

tijt

heervaert

welvaert

vlucht

vuust

want

werelt

en samenstellingen met -

heit

Naar het onzijdige

verliepen

borch

misdaet

overdaet

graft

geboirte

scrift

hoechtijt

Het feit, dat aan verscheiden zelfstandige naamwoorden twee geslachten werden

toegekend, was zeker de oorzaak van een merkwaardig verschijnsel, waarop prof.

van Helten onlangs de aandacht vestigde:

in de tweede helft der 15

eeuw,

sporadisch ook in de oudere periode, wordt nu en dan

gebruikt ‘met

betrekking tot een mann. zaaknaam’. B.v. ‘Alsoe en was in egypten gheen afgod,

en viel’. (

Dat leven o. heren

, ms. M.v. Lett. n

. 258, 25 r.) ‘Christoffel nam sijn

stoe

in sijn hant ende staecse in die rivier’. (

Passionael Somerst

. 97 v.) ‘Hoe geloefdi

uwen aexter so veel? Nu moechdi horen wat

seit.’ (

Van die seven vroede van

roemen

25 r.) Enz.

De onzekerheid, die langzamerhand begon te heerschen, werd nog veel grooter

door het verwarren der naamvallen, hetwelk zich reeds begint te ver-

1) Het uitvoerigst is over de zaak gehandeld door prof. van Helten in zijn

MNed. Spraakk

. en in

verschillende opstellen in 't

Tijdschr. der Maatsch. v. Ned. Letterk

. (voorn. II, 39 vgg.).

De mogelijkheid, dat die -

, onafhankelijk van de zoo zeldzame Oudnederl. vrouw. 2

nvls.

is ingedrongen, mag m.i. niet buitengesloten worden.

3) Zie v. Helten,

MNed. Spraakk

. bl. 351.

Tijdschr

. X, 210 en 211.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 63

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144