Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 380)

324

voor-goed afgescheiden heeft, kan het er op verschillende wijzen mee gaan.

7. Zoo'n samenstelling wordt veel gebruikt, langzamerhand heeft men er geen

idée meer van dat het er een is; men gevoelt het eene-of-andere lid niet meer in

verband met de verwante enkel-woorden. Meest komt dit omdat de beteekenis van

het geheel zich wijzigt. Onverschillig is 't of de beteekenis van het enkel-woord nog

dezelfde is (ijzer, b.v.), die oorspronkelijk in de samenstelling (b.v. oor-ijzer) ook

was, - dan wel of die van het enkel-woord zich gewijzigd heeft, en in de samenstelling

een oudere nog bewaard wordt (b.v. schat-kist, penningmeester, kerk-hof).

Het lijkt me toe dat we zoo'n samenstelling, die tot een enkel-woord werd, hebben

in: plé, plĕ, plĕtí. De beteekenis weet elk nederlander wel; het is een fatsoendelijke

term, min of meer eufemistisch; maar met een onnederlandschen klank. Ik houd

het woord dan ook niet voor hollandsch. Beide eerste vormen zijn afkortingen van

de laatste.

Dit pletí zal een (hollandsch) fransch-woord wezen. - Qu'est ce que vous voulez

madame? - Ah, monsieur, je voudrais vous demander, où est le... le...? - Plaît-il

madame? - Oui, le... le... - Ah oui, vous cherchez le... plaît-il! etc. - Een

oorspronkelijke samenstelling dus maar die niemand meer zoo voelt.

En nu mag 't erg plezierig wezen van deze en dergelijke woorden de etymologie

te kennen, voor juist taalgebruik is het in 't meerendeel der gevallen overbodig; even

als 't in het algemeen onnoodig is te weten uit welke bestanddeelen enkel-woorden

bestaan

Maar die nu werkelijk als samenstellingen gevoeld worden, hoe daar dan mee?

Nu, dat zijn òf nieuwe uit het syntaxiaal verband - en de syntaxis kent men, daar

men de taal zelf spreekt; dan behoeft men die slechts na te gaan, nauwkeurig;

vreemdelingen alleen vinden die moeielijk.

8. Of ze worden gevormd naar 't model van bestaande, naar analogie. En wat

vroeger dan het syntaxiaal verband tusschen de deelen er van aangaf, is nu puur

iets formeels geworden, zonder beteekenis. Natuurlijk, want hoe wil men nog

gevoel hebben voor een syntactisch verband van vroeger, dat nu door een ander

is vervangen?

1) Lees wat in

Taal en Letteren

, I, daaromtrent gezegd is; zie 't Register op Onderwijzer en de

Etymologie.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 ... 439 440

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 380