Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 383)

327

raal); stads-leven (locatief); tentoonstellings-gids (voor de tentoonst.);

vrijheids-zin (voor de vrijheid), reddings-leger (om te redden); stersgewijze,

leids-man, scheids-man; hemels-blauw (blauw als de hemel), vogels-vlug.

De vorm van andere woorden heeft invloed. Deze samenstelliugen met -

- hebben

naast zich de genitief op -

, die vóór 't bepaalde woord staat: vaders, moeders,

tantes, ouwelui's, grootelui's wenschen. Maar vooral influenceeren de woorden die

op -

reeds eindigen: fondscatalogus, loods-kotter, gids-redacteur, -nommer,

kruis-weg, -balk, bas-fluit, reis-gids, beurs-noteering, -bericht, -tijd,

prijs-opgaaf, bles-paard, plaats-naam, brons-kleur, schors-prijs, buis;

schanslooper, bosch-bes, -duivel, guts(-beitel), niets-doener, les-gever;

reis-gelegenheid, poets-pomade, blaas-balk, -instrument, -kaak, hoos-vat;

dwars-hout, dwars-fluit, enz. enz. - En ook de adjectieven op -

(

). als in:

duivels(ch?) toejager; huwelijks(ch?) voorwaarde, advertentie.

11. In 't schrift maakt men onderscheid tusschen samenstellingen met -

-, en met

-; die laatste komen in de algemeene spreektaal niet voor. In de zuid-oostelijke

provinciën, en de saksische streken evenzeer, spreekt men bij velen er van wel de

-, uit, maar doet dit ook meestal bij die samenstelling, waar in 't Hollandsch - en

volgens de vigeerende spraakleer - enkel -

- staat.

‘Bij de meeste substantieven eindigde de stam eertijds op een klinker die later

een onduidelijke vocaal (

) werd; deze... bleef somtijds bewaard (dag

-raad) of

verbasterde tot

(heerenboer uit, den stam

heere

boer

). - Somtijds was het

eerste lid een vrouw. subst., met den ouden uitgang -

van den sterken gen. enkelv.

die òf bewaard bleef (sted

-maagd) òf tot

verbasterde

(ganzen-ei, eig. met

ganze

den oorspronkelijken 2den naamv. enkelv. van

gans

)

. - Somtijds ook was

het eerste lid een mann., vrouw. of onzijd. subst met een ouden uitgang

van den

sterken genitief meervoud, die bewaard bleef (in paardestaart, schape-wol), of tot

verbasterde

(schapenwol, woordenboek, eig. met

schape

woorde

, 2den naamv.

meerv.). - Eindelijk was ook somtijds

het eerste lid een subst., met den ouden

uitgang -

van den

1) Dat is: in de schrijftaal. Ook hier vindt men een bewijs in voor Muller's meening (

T. en

I, 211, 229) dat er zuid-oostelijk nederl. meer dan holl.-friesch in de schrijftaal zit.

2) Vgl. echter Kern, Taal- en Letterbode IV, 136.

3) NB. in de schrijftaal wel te verstaan!

4) Er waren maar weinig zwakke substantiva!

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 383

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144