Engel IB144 Manuale Utente Scaricare il pdf (Pagina 335)

280

voorwerpszinnen; wij krijgen dan:

ik laat

(d.i.

laat toe

veroorzaak

dat de dokter

mijne pols voelt

dat de dokter mijne tong ziet

Die verkeerde beschouwing heeft geleid tot het gebruik van het voorzetsel

aan

waar we werkelijk niets hebben dan een zuiver lijdend voorwerp; zoo zegt men

soms:

iets aan een ander laten zien;

zoo zingt Helmers:

Waarom

barbaren! doet

ge een ijzeren keten dragen Aan wezens

even vrij als gij?

Zulke uitdrukkingen

zouden, met het oog op de beteekenis van

laten

doen

, af te keuren zijn; wat

echter meer gebeurt, geschiedt ook hier. Eene eigenlijk onjuiste uitdrukking blijft

soms naast de juiste bestaan, terwijl het taalgebruik dan aan ieder eene bijzondere

opvatting der beteekenis toekent. Zoo zou men, met:

iemand

(4)

iets

(4)

laten zien

kunnen uitdrukken dat de aandacht van den persoon op het voorwerp werd gericht,

terwijl men om meer te kennen te geven, dat het voorwerp onder de aandacht van

den persoon gebracht wordt, de uitdrukking

iets

(4)

aan iemand laten zien

zou

kunnen gebruiken.

Uit deze redeneering blijkt ook ten duidelijkste, dat

laten

in zulke voorbeelden niet

tot de hulpwerkwoorden kan worden gerekend. De gelijkluidendheid van dit

werkwoord

laten

en het bekende hulpwerkwoord, dat dient om van andere

werkwoorden de ontbrekende vormen van de gebiedende wijs te vormen of de

aanvoegende wijs te omschrijven, geeft menigmaal aanleiding tot verwarring, vooral

indien het concrete werkwoord

laten

in de gebiedende wijs gebruikt wordt; die

verwarring vindt men daar, waar zelfs schrijvers geen onderscheid maken tusschen

de uitdrukkingen

laat ons zingen

laten wij zingen

. In de eerste uitdrukking hebben

we den 2

persoon der gebiedende wijs van het concrete, objectieve, transitieve

werkwoord

laten

, dat

toelaten

veroorzaken

beteekent;

ons

is het lijdende voorwerp,

waarbij het werkwoord

zingen

praedicaatswoord is; de beteekenis is dan:

laat

(d.i.

laat toe

veroorzaak

)

dat wij zingen

. De tweede uitdrukking is in haar geheel de

persoon meervoud van de gebiedende wijs van het werkwoord

zingen

, waarbij

het hulpwerkwoord van wijze

laten

gebruikt wordt. De Fransche imperatiefvorm

chantons

moet dus vertaald worden door

zingen wij

laten wij zingen

, maar niet

door

laat ons zingen

Een paar voorbeelden, hoe zelfs zeer goede schrijvers, waar het hulpwerkwoord

van wijze

laten

(natuurlijk gevolgd door een nominatief) gebruikt moet worden, zich

bedienen van het transitieve werkwoord

laten

, gevolgd door een accusatief met

praedicaatswoord, zijn:

Laat den heer Veere zijn

wat hij wil

dat doet er niets toe

(Mevr. Bosboom-Toussaint.)

Laat ons het proza bewerken: de echte poëzie zelf zal

er bij winnen

(Geel). In dit laatste voorbeeld staat:

Laat toe

of veroorzaak

dat wij

het proza bewerken;

terwijl de schrijver bedoelt:

Bewerken wij het proza

, of

Laten

wij het proza bewerken

. Dat gebruik is reeds zoo oud, en komt zoo veelvuldig voor,

dat men, met het oog op het taalgebruik, het nauwlijks meer zou kunnen afkeuren.

Wanneer we echter eene poging aanwenden, om de betrekkingen tusschen

zinsdeelen ons duidelijk

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 ... 439 440

Commenti su questo manuale

Nessun commento

Engel IB144 Manuale Utente Pagina 335

Commenti su questo manuale

Prodotti e manuali riguardandi no Engel IB144